MY HERITAGE

รุกขมรดกของแผ่นดิน: ต้นไม้ในฐานะมรดกของประเทศในเชียงใหม่

ไม่เพียงสิ่งปลูกสร้างและวัฒนธรรม หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า ‘รุกขมรดกของแผ่นดิน’ มาบ้าง ใช่แล้ว, นี่คือหนึ่งในกระบวนการอนุรักษ์ต้นไม้ใหญ่เก่าแก่ทั่วประเทศในรูปแบบของการขึ้นทะเบียนและยกย่องคุณค่า ประหนึ่งการขึ้นทะเบียนโบราณสถานเป็นมรดกโลกของยูเนสโก 

ริเริ่มเมื่อปี 2561 โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม โครงการ ‘รุกขมรดกของแผ่นดิน ใต้ร่มพระบารมี’ คือโครงการจัดทำฐานข้อมูลรวบรวมต้นไม้เก่าแก่ที่เชื่อมโยงกับชุมชนและประวัติศาสตร์ท้องถิ่นทั่วประเทศกว่า 500 ต้น ก่อนจะคัดเลือกให้เหลือ 65 ต้น บันทึกลงหนังสือที่มีข้อมูลและภาพถ่าย เพื่อเป็นการเผยแพร่คุณค่าและความสำคัญของต้นไม้เหล่านี้

เกณฑ์การคัดเลือกต้นไม้ ประกอบด้วย อายุที่มากกว่า 100 ปี, มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ หรือมีตำนานที่เกี่ยวข้องในท้องถิ่นนั้นๆ, อยู่ในพื้นที่ที่มีความสำคัญทางวัฒนธรรม, มีความสอดคล้องกับระบบนิเวศพื้นฐาน และเป็นต้นไม้หายาก หรือใกล้สูญพันธุ์

ตัวอย่างต้นไม้ที่เป็นรุกขมรดกของแผ่นดิน ได้แก่ ต้นชะโนดในป่าคำชะโนด จังหวัดอุดรธานี, ต้นยางพาราต้นแรกของประเทศไทย จังหวัดตรัง, ต้นมะขามคู่ภายในวัดโพธิ์ กรุงเทพมหานคร, ต้นโพธิ์ ภายในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กรุงเทพฯ เป็นต้น


ป่าคำชะโนด, อุดรธานี


ต้นโพธิ์ล้อมโบสถ์, อ่างทอง


ต้นโพธิ์ด้านหน้าวัดพระงาม, พระนครศรีอยุธยา

ขณะที่ในเชียงใหม่เรามีต้นไม้ที่เป็นรุกขมรดกของแผ่นดินที่ประกาศเมื่อปี 2561 ทั้งหมด 4 แห่งด้วยกัน ได้แก่ หนึ่ง. ทิวต้นยางนา กว่า 900 ต้นบนถนนเชียงใหม่-ลำพูน ที่ซึ่งได้รับการปลูกขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 เพื่อเป็นต้นไม้บอกอาณาเขตของเมืองเชียงใหม่

สอง. ต้นยางนา ข้างหอมณฑลเสาอินทขีล ภายในวัดเจดีย์หลวงวรวิหาร ต้นไม้ที่พระเจ้ากาวิละทรงดำริให้ปลูกพร้อมกับการย้ายเสาอินทขีล หรือเสาหลักเมืองเชียงใหม่ จากวัดอินทขีลมาประดิษฐานภายในวัดเจดีย์หลวง ปัจจุบันต้นยางนาที่อยู่เคียงคู่เสาหลักเมืองต้นนี้มีเส้นรอบวงถึง 9 เมตร ความสูง 30 เมตร และมีอายุมากกว่า 200 ปี

สาม. ต้นจามจุรียักษ์ภายในสนามกอล์ฟยิมคานา สนามกอล์ฟที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย โดยต้นจามจุรีต้นนี้ถูกปลูกขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 ปัจจุบันมีอายุ 121 ปีแล้ว และ สี่. ต้นมะจำโรง บริเวณตลาดมะจำโรง อำเภอสันป่าตอง


ทิวต้นยางนาริมถนนเชียงใหม่-ลำพูน ภาพโดยปริญญา ชาวสมุน 


ต้นยางนาภายในวัดเจดีย์หลวง ภาพโดยนิตยสาร COMPASS


ต้นจามจุรีภายในสโมสรยิมคานา ภาพโดย https://www.tcp.com/th/spirit/detail-23


ต้นมะจำโรง อำเภอสันป่าตอง ภาพโดย เพจเฟซบุ๊ค 'มหัศจรรย์สันป่าตอง'

โดยล่าสุดเมื่อวันที่ 11 เมษายน 2562 กระทรวงวัฒนธรรมก็ได้ประกาศรุกขมรดกของแผ่นดินทั่วประเทศเพิ่มอีก 88 ต้น โดยของเชียงใหม่มีด้วยกัน 3 ต้น ได้แก่ ต้นไทรโอบต้นสัก ดงพระเจ้านั่งโก๋น อำเภอหางดง, ต้นขนุนในชุมชนไทลื้อ อำเภอสะเมิง และต้นสมอพิเภก อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้ อำเภอดอยสะเก็ด  

เข้าไปเช็ครายชื่อรุกขมรดกของแผ่นดิน ประจำปี 2561 ได้ที่ http://tree.culture.go.th/mobile/index.html#p=1
ายชื่อรุกขมรดกของแผ่นดิน ประจำปี 2562 http://www.culture.go.th/culture_th/download/patadu/sum.pdf

แชร์บทความนี้

CONTACTS


สักการะ 9 พระพุทธรูปคู่เมืองเชียงใหม่ ต้อนรับประเพณีปี๋ใหม่เมือง

ความงามของเจดีย์ล้านนา ตอนที่ 2: เจดีย์ทรงปราสาท

ความงามของเจดีย์ล้านนา ตอนที่ 1: เจดีย์ทรงระฆัง