MY WORLD

เฉลิมฟิล์มกระจก ฉลองมรดกความทรงจำแห่งโลก

ตามที่องค์การยูเนสโกประกาศขึ้นทะเบียน “ฟิล์มกระจกและต้นฉบับภาพถ่ายชุดหอพระสมุดวชิรญาณของสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ” เป็นมรดกความทรงจำแห่งโลกในปี พ.ศ. 2560 จึงได้มีการเฉลิมฉลองด้วยการจัดแสดงนิทรรศการ “เฉลิมฟิล์มกระจก ฉลองมรดกความทรงจำแห่งโลก Celebrating the National Glass Plate Negative Registered as UNESCO Memory of the World” โดยกระทรวงวัฒนธรรม กรมศิลปากร โดยสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ร่วมกับมูลนิธิสิริวัฒนภักดี และบริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน)

ฟิล์มกระจกและต้นฉบับภาพถ่ายชุดหอพระสมุดวชิรญาณของสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ได้ถ่ายทำในยุคสมัยรัชกาลที่ 4-7 นับเป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์และความทรงจำจากอดีตตกทอดสู่คนรุ่นปัจจุบัน อันสะท้อนให้เห็นวิวัฒนาการทั้งการเมืองการปกครอง เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมประเพณี วิถีชีวิตความเป็นอยู่ บุคคล สถานที่ และเหตุการณ์สำคัญในอดีต โดยนิทรรศการได้แบ่งการจัดแสดงออกเป็น 8 หัวข้อคือ 1. มองเมืองไทยผ่านฟิล์มกระจกมรดกความทรงจำ นำเสนอการถ่ายภาพตั้งแต่สมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งมีความสนพระราชหฤทัยต่อการถ่ายภาพ ทรงตั้งกล้องเตรียมการถ่ายภาพด้วยพระองค์เอง 2. สัญลักษณ์ยืนยงดำรงไทย เช่นภาพช้างไทยในบริบทต่างๆ เช่น พิธีคล้องช้าง การใช้ช้างลากซุง และภาพศาลาไทย อาทิ พระที่นั่งไอศวรรย์ทิพยอาสน์ ณ พระราชวังบางปะอิน และศาลาไทยที่เมืองฮัมเบิร์ก ประเทศเยอรมนี 3. เลิศล้ำอำไพพระราชพิธี ภาพพระราชพิธีต่างๆ อาทิ พระราชพิธีโสกัณต์ พระราชพิธีเปิดพระบรมรูปทรงม้า พระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 4. พัฒนวิถีสู่ความศิวิไลซ์ ภาพที่แสดงถึงความเปลี่ยนแปลงของวิวัฒนาการความเจริญก้าวหน้าและเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่ถูกนำเข้ามาใช้ในบ้านเมือง เช่น รถไฟ รถราง ไปรษณีย์โทรเลข 5. ศิลปวัฒนธรรมไทยงดงามประเพณี ภาพวิถีชีวิตความเป็นอยู่ ที่พักอาศัย การประกอบอาชีพ การเดินทางทั้งทางบกและทางน้ำของชุมชนริมแม่น้ำเจ้าพระยาและคลองต่างๆ 6. สถลวิถีอาคารตระการตา ภาพแหล่งโบราณสถาน วัด อาคารสถานที่ สถาปัตยกรรม 7. ลือชาบุคคลในประวัติศาสตร์ นำเสนอภาพบุคคลสำคัญที่มีบทบาทต่อสังคมสมัยรัชกาลที่ 4-5 ได้แก่ พระมหากษัตริย์ กรมพระราชวังบวรสถานมงคล พระบรมวงศานุวงศ์ ขุนนาง ข้าราชการ และพระสงฆ์ อาทิ ภาพพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หม่อมราโชทัย (หม่อมราชวงศ์กระต่าย อิศรางกูร) และสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรังสี) เป็นต้น และ 8. พระบรมนาถเจริญทางพระราชไมตรี ภาพการเสด็จประพาสต่างประเทศของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรมเสริมอย่างเช่น เสวนา การอวดภาพจากนักสะสมและบุคคลที่มีชื่อเสียง จำหน่ายของที่ระลึก ถ่ายภาพย้อนยุคกับ “ฉายานิติกร” และการสาธิตการทำฟิล์มกระจกและการถ่ายภาพด้วยฟิล์มกระจกแบบเปียก (Wet Plate Collodion) โดยชมรมช่างภาพสารพัดช่างพระนคร เพื่อให้ผู้ชมได้รู้จักที่มาของฟิล์มกระจก และกรรมวิธีตั้งแต่การเตรียมกระจก ซึ่งต้องทำความสะอาดและลบความคมของกระจก การเตรียมสารเคมี มีโคโลเดียน ซิลเวอร์ไนเตรท น้ำยาสร้างภาพ และน้ำยาคงภาพ โดยเคลือบกระจกด้วยน้ำยาโคโลเดียนที่มีเกลือผสม แล้วนำไปจุ่มในอ่างซิลเวอร์ไนเตรท เพื่อให้แผ่นกระจกทำหน้าที่เป็นฟิล์มไวแสง นำมาติดตั้งในกล้องถ่ายภาพ ทำการถ่ายภาพ ซึ่งต้องมีการวัดแสง คำนวณเวลาถ่าย (มักใช้เวลา 1/25 นาที ผู้ถูกถ่ายจึงต้องนั่งนิ่งๆ ราว 4-6 วินาที และมักถ่ายภาพกลางแจ้งเพื่อให้มีแสงเพียงพอ) จากนั้นนำฟิล์มกระจกที่ถ่ายมาผ่านขั้นตอนการสร้างภาพด้วยน้ำยาสร้างภาพ การคงภาพด้วยน้ำยาคงภาพ แล้วจึงนำแผ่นกระจกไปล้างและตากแผ่นฟิล์มกระจกให้แห้ง แล้วเคลือบแผ่นฟิล์มกระจกเพื่อไปสู่ขั้นตอนการอัดภาพ และจัดเก็บฟิล์มกระจกแบบเปียก (Wet Plat Collodion) ที่เสร็จสมบูรณ์ ลงในอุปกรณ์จัดเก็บฟิล์มกระจกที่ทำจากไม้เนื้อแข็ง โดยทั้งกระบวนการต้องทำอย่างระมัดระวัง โดยเฉพาะรอยนิ้วมือที่ต้องไม่โดนแผ่นกระจก และฟิล์มกระจกที่จัดเก็บอย่างดีในอุณหภูมิเหมาะสม (ไม่ร้อน ไม่ชื้น) ก็มีอายุยืนยาวเป็นร้อยปี ดั่งเช่นฟิล์มกระจกชุดหอพระสมุดวชิรญาณของสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจำแห่งโลกนี้เอง

นิทรรศการ “เฉลิมฟิล์มกระจก ฉลองมรดกความทรงจำแห่งโลก Celebrating the National Glass Plate Negative Registered as UNESCO Memory of the World” จัดแสดงตั้งแต่วันที่ 26 พฤษภาคมถึง 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 เวลา 9.00-19.00 น. ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป ถนนเจ้าฟ้า กรุงเทพมหานคร ทุกวัน ยกเว้นวันจันทร์ อังคาร และวันหยุดนักขัตฤกษ์ซึ่งเป็นวันหยุดของพิพิธภัณฑ์ ค่าเข้าชมชาวไทย 30 บาท ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ทางเว็บไซต์ www.thaiglassnegative.com และแฟนเพจสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ www.facebook.com/NationalArchivesofThailand

แชร์บทความนี้

CONTACTS


โรคการท่องเที่ยวล้นเกิน เมื่อปริมาณไม่ใช่คำตอบของการท่องเที่ยว

บทเรียนจากสีหนุวิลล์ถึงเชียงใหม่ เมื่อคนท้องถิ่นไม่ใช่เจ้าของทรัพยากรอีกต่อไป

Pass Culture เมื่อฝรั่งเศสมอบเงินให้วัยรุ่นไปซื้อหนังสือ ดูหนัง และเข้าพิพิธภัณฑ์